اتود Etude : پيش طرحهاي اوليه جهت توليد تبليغ موضوع مورد بحث را گويند. اتود مي‌تواند براي طرح يك پوستر و بروشور و يا براي يك تيزر تلويزيوني انجام مي‌شود.

اسكن Scan : در فرآيندهاي نرم‌افزاري به عمل انتقال طرح به محيط نرم‌افزار گفته مي‌شود. اين امر توسط دستگاهي به نام اسكنر انجام مي‌گيرد. كيفيت اسكنرهاي درام به اسكنرهاي روميزي و تخت برتري دارد.

ايده تبليغاتي Advertising Idea : عمده‌ترين بخش پروسه و شامل ذهنيتي از كل طرح است. در دنياي تبليغات ايده پردازي تبليغاتي و انتخاب سوژه‌هاي نو از اهميت بالايي برخوردار است.

كنكاشي ‌‌درباره ‌چگونگي ‌استفاده ‌از ‌فرمت  ‌ PDF‌در ‌آماده‌سازي ‌كارهاي ‌چاپي

فرمت ‌مناسب ‌براي ‌خروجي ‌كدام ‌است؟

پروين  رستگار (منبع: مجله صنعت چاپ)

 مرحله ‌پيش ‌از ‌چاپ، ‌در ‌كل ‌پروسه ‌يك ‌كار ‌چاپي ‌نقشي ‌اساسي ‌را ‌ايفا ‌مي‌كند. ‌تا ‌قبل ‌از ‌ديجيتال ‌شدن ‌اين ‌مرحله ‌كليه ‌كارها ‌به ‌صورت ‌دستي ‌انجام ‌مي‌گرفت ‌كه ‌البته ‌نواقصي ‌داشت ‌و ‌از ‌ظرافت ‌لازم ‌برخوردار ‌نبود. ‌ديجيتال ‌شدن ‌و ‌استفاده ‌از ‌نرم‌افزارها، ‌امكانات ‌و ‌مزاياي ‌فراواني ‌به ‌آماده‌سازي ‌كار ‌چاپي ‌ارزاني ‌داشت ‌و ‌كارهاي ‌دشواري ‌مانند ‌روتوش ‌عكس ‌را ‌آسان ‌ساخت. ‌اما ‌اين ‌دستاورد ‌نيز ‌به ‌خودي ‌خود، ‌كارساز ‌نيست ‌و ‌مشكلات ‌ديگري ‌را ‌جايگزين ‌كاستي‌هاي ‌گذشته ‌مي‌سازد.

در هر شماره روزنامه يا مجله، مطالب، طرحها و تصويرها تغيير مى‏كنند. بنابراين صفحه‏آرا، بر مبناى مواد موجود، با درنظر گرفتن صفحه چاپى مواد بصرى گوناگون را بايد در هر شماره به‏كار گيرد. در نشريه‏هاى معتبر، معمولاً مسؤول هنرى/ Art Director نشريه در حد امكان نحوه توليد و جمع‏آورى تصويرها و طرحها را با برنامه‏ريزى قبلى پيش‏بينى مى‏كند و بر مبناى طرح كلى و سَبكى كه از قبل در فكر دارد، عناصر بصرى داخل صفحه را به‏منظور دستيابى به يك تركيب زيبا و هماهنگ در صفحه‏آرايى فراهم مى‏كند، كه البته در بيشتر نشريه‏هاى خبرى كه كمبود وقت و سرعت در نشر مطرح است، كنترل دقيق تمام صفحه‏ها از نظر جمع‏آورى مواد بصرى مناسب، بسيار دشوار است. در اين موارد، صفحه‏آرا با توجه به امكاناتى كه از لحاظ استفاده از رنگ، تنوع حروف چاپى از نظر نوع و اندازه، انواع خطوط و كادربندى، تضاد حروف چاپى با زمينه دارد، از اين عناصر و عوامل ديگر گرافيكى استفاده مى‏كند تا صفحه بسته‏شده از نظر آرايش، تركيب زيبا و مناسب داشته باشد. البته همواره شخصيت و هويت نشريه در مراحل صفحه‏آرايى و حفظ تداوم سبك آن در تمام شماره‏ها به‏عنوان اصلى تغييرناپذير در آرايش صفحه‏هاى يك روزنامه و مجله مد نظر قرار مى‏گيرد. ضمناً بايد توجه نمود كه در مراحل صفحه‏آرايى مجله و روزنامه كليه عناصر بصرى بايد در جهت هدفى معين كنار هم قرار گيرند. بنابراين تنها توجه به زاويه ديد تصويرها و طرحها و چاپ مناسب آنها در محل درست صفحه، بدون در نظر گرفتن نقش عناصر بصرى ديگر در داخل صفحه و ارتباط همه‏جانبه آنها باهم در يك صفحه، نمى‏تواند آرايش زيباى صفحه‏هاى چاپى در مطبوعات را تضمين نمايد.

در قسمت اول تعريف كوتاهي در رابطه با مجله، نام مجله و قطع مجله صحبت نموديم، كه اميدوارم مورد استفاده خوانندگان عزيز قرار گرفته باشد. در اين قسمت راجع به روي جلد، طراحي صفحه، رنگ، سوتيتر و تيتر صحبت خواهم كرد. 

صفحه‌آرايي مجله اگرچه كاري ذوقي و احساسي است، ولي قانونها و دستورالعملهاي تدوين شده و مشخصي دارد. به طور طبيعي در پس هر يک از اين دستورالعملها، استدلالهاي حسي، منطقي و تجربي نهفته است.

از زماني که صفحه‌آرايي در نشريه‌ها مورد توجه قرار گرفت، اختلاف بين روزنامه و مجله- که تا آن زمان يكي بود - آشكار شد. به عبارتي صفحه‌آرايي (لي‌آوت)، جريان طرح‌ريز و الگوي بصري مجله شد. صفحه‌آرايي مجله‌ها و روزنامه‌ها گرچه در بعضي موارد وجوه اشتراكي دارند ولي معمولاً ويژگي و خصوصيت‌هاي صفحه‌آرايي مجله با روزنامه متفاوت است.

نقش نيروي تخيل، رؤيا، وهم و خواب در باب هنر و نيز گرافيك يعني بازگشت هنرمند از دنياي واقعي بر مبناي ساختارهاي روان شناسي، در قلمرو مطبوعات هم لازم است خواننده براي تجسم اين رؤيا از رنگها نيز سود ببرد. خواننده با تماشاي يك پديده رنگي و به ياري نيروي تخليل خود پا به دنياي واقعي مي‌نهد تا تصوير رؤيايي بديعي را شاهد باشد.  

قطع مجله و نيز زيبايي آن تا اندازه بسيار زيادي بسته به سبك معماري اثر است. طراح مجله بايد از لحظه شروع كار يعني از زماني كه نام مجله انتخاب شده، سبك كلي اثر، قسمتهاي گوناگون آن، تنوع آن و تناسبشان، را باهم بسنجد و بخصوص ميزان موفقيت در تركيب گرافيك و روزنامه‌نگاران را مجسم سازد. در اين لحظه بايد استادي و برتري طراح احساس شود، اگر طراحي او چنين احساسي را بخشيد. بايد گفت هنرش كامل است و مي‌شود اثر را اجرا كرد. نام مجله يا Title نقطه آغاز ماجراست. مفهومي را كه نام مجله در بردارد بايد با معناي گرافيكي كه تلفيق كرد تا گرافيك مطبوعاتي حاصل شود. اگر نام مجله صنعتي است، معماري اثر نيز بايد نشان از ماشيني بودن آن مجله داشته باشد و نيز صفت سخت پيكري را با خطوط راست و زاويه‌دار مجسم سازد. چنانچه نام مجله غير صنعتي است بايد از خطوط ملايم سود برد مانند انواع منحني‌ها. يك نكته نيز بسيار مهم است و آن اينكه نام مجله نبايد با استفاده از خطوط متداول روز طراحي شود.

سردبير آگاه به مسائل روزنامه‌نگاري و گرافيك همراه با تيمي قوي در صدد ايجاد مجله‌ايست با حرف‌هاي نو و بديع! و بايد با طراحي نو و نه آنچه متداول است كار را شروع كند و سادگي را هرگز فراموش نكند. خواننده نوعي مصرف كننده است. يعني كسي كه با اشتهاي كم يا فراوان سراغ غذا مي‌رود.

زبان طرح بايد به قدري روان و دور از پيچشهاي بي‌مفهوم باشد كه بگذارد فكر خواننده با كمال راحتي پيش برود و همه توجه خود را معطوف به مطلب سازد. بدين‌سان طراحي در نظر ما بايد نوعي اثر هنري جلوه كند كه خود دامنه بسيار وسيعي دارد. با كمال تعجب مي‌بينيم كه بسياري از مجله‌هايي كه براي ما خوشايند هستند چنين احساسي را در درون ما بيدار نمي‌سازند. شايد علت اين باشد كه طراح بايد با همه كوششي كه دارد به ارتباط فرم و محتوي زياد بها نداده است. فرم يعني گرافيك و محتوي كه متن و نوشته‌هاي مجله هستند بايد هم‌ساز شوند. بهترين سبك براي صفحه‌آرايي سبكي است كه از تفاهم صورت و معني بدست بيايد ولي صورت، خواننده را به خود مشغول ندارد تا خواننده به راحتي به معني برسد. به گفته آندري تاركوفسكي⁽¹⁾: درك يك اثر زيبا براي ما ممكن نيست و تنها مي‌توانيم آن را حس كنيم. به تأكيد مي‌توان گفت كه قطع مجله و نحوه تنظيم «لي اوت» آن، هم تابع قوانين زيبايي‌شناسي است و هم سليقه سردبير و مدير هنري، گاه همين سليقه نو هست كه قوانين جديدي در قلمرو گرافيك مطبوعاتي بوجود مي‌آورد.

با همه اين احوال بايد كوشش شود از نام مجله تا نقطه پايان مجله، منش هنري و ادبي آن حفظ شود و آرايش تمامي صفحات از يك كليت استوار برخوردار باشد به طريقي كه وحدانيت و يكپارچگي و تعلق كل مجله را به نام مجله آشكار سازد.

پاورقي:

(1) آندره تاركوفسكي  يكي از مشهورترين كارگردانان جهان بود كه در تاريخ چهارم آوريل 1932 در روستايي در ايگنات يورو به نام ساورا شيه زاده شد مادر و پدرش از مسكو به اين روستا آمده بودند

در قلمرو گرافيك، حروف در حكم تصوير هستند. حروف پيش از آنكه خواندني باشند. ديدني هستند براي نمونه يك گرافيست چيني كه خط فارسي را نمي‌شناسد با تماشاي نمونه‌هاي حروف مي‌تواند اظهار نظر كند كه هر نمونه خط چه بيان روان شناسانة گرافيكي دارد.

روي جلد مجله يا كتاب در حكم صورت انساني است كه قرار است خوانندگان با او هم صحبت شوند. صورت اين انسان در حكم هويت تصويري اوست. هر نشريه‌اي مي‌تواند داراي هويت تصويري باشد. در نگاه اولي كه خواننده به مجله دارد مجله نيز بايد به خواننده نگاه كند، اين برخورد اول بسيار مهم است. يعني زاويه ديد تصوير روي جلد بايد آنچنان باشد كه ما تمامي «كمپوزيسيون» آن را در يك نگاه ببينيم. از نظر گرافيك تمامي شكلها و نوشته‌ها در حكم يك تصويرند و داراي زاويه ديد و نگاه، بايد اجازه داد خوانندگان، مجله را كه ما هستيم راحت و زود ببينند. اگر نگاه تصوير به سمت راست يا چپ است بايد توجه داشت كه بر هر حال تصوير به عطف مجله يا كتاب نگاه نكند. عطف مجله يا كتاب برابر است با دوخت مجله يا كتاب- شيرازه- چسب و بستن، يعني عطف، انتهاي يك جاده بن بست است.

ما خواننده را از سوي نگاه تصوير كه به سمت تورق مجله نگاه مي‌كند به جاده‌اي نو و سرزمين‌هاي جديد هدايت مي‌كنيم. طبعاً در مطبوعات فارسي (دري) زبان در درجه اول نگاه به خواننده و در درجه دوم نگاه به سمت چپ خواهد بود. بسياري از مطبوعات داراي هويت تصويري هستند. گاه خوانندگان در انتظار ديدن اين چهره‌هاي آشنا و شنيدن حرفهاي تازه آنها شوق زيادي از خود نشان مي‌دهند، لحظات انتظار در پاره‌اي از خوانندگان به كندي مي‌گذرد ولي پر از شوق ديدار است، اين يك موفقيت است كه هويت تصويري، دلبستگي صوري ايجاد كند و ما پذيراي حرفهاي تازه او شويم.

ديده‌ايد اشخاصي را كه ظاهري جالب ندارند ولي گرمي كلام و اعتقاد به بيان، جلوه دومي از شخص ايجاد مي‌كند و ما كم‌كم به همان ظاهر عادت مي‌كنيم. نمونه يك نشريه با هويتي تصويري نه چندان گيرا روزنامه فرانسوي لوموند است. نخستين شماره اين روزنامه 64 سال قبل يعني 1944 منتشر شد. و جايگزين روزنامه TEPS شد كه در دوران قبل از جنگ جهاني دوم انتشار مي‌يافت و تا حدودي از سبك تصويري و نوشتاري همان نشريه پيروي كرد. لوموند بندرت از عكس استفاده مي‌كند. شكل تيترها يكسان، كوچك و بدون پيرايه است. لوموند روزنامه‌اي است كه از لحاظ شكل ظاهري همان جلوه كلاسيك نيم قرن قبل خود را حفظ كرده است. سر كليشه و نوع صفحه‌آرايي محافظه‌كارانه، از لحاظ مطالعه مشكل و گاهي همه مطالب آن بسيار خشك و جدي هستند. در هر حال به جهت همان هويت تصويري ثابت، اين روزنامه به «سوپر سريو» (Super Seriuve) يعني روزنامه خيلي جدي شهرت يافته است. مديريت اين روزنامه مي‌داند كه تغيير هويت تصويري و مدرن كردن ظاهر روزنامه خطري بين نيست، تا به آن حد كه اگر ظاهر خود را تغيير دهد و صفحه‌‌آرايي خوانندگان با آن احساس بيگانگي خواهند كرد و بدين‌ترتيب روزنامه بسياري از خوانندگان خود را از دست خواهد داد كه بدون ترديد اين يك شكست است.